Evropska komisija je 6. oktobra u Strazburu usvojila paket revidiranih politika koje postavljaju smjernice i mjere za pripremu Evropske unije za buduća proširenja. Ove politike obuhvataju pitanja upravljanja, budžeta te zaštite vrijednosti EU i vladavine prava nakon ulaska novih članica.
Prema saopštenju koje je objavila Delegacija EU u Bosni i Hercegovini, Evropska komisija navodi da EU može da primi veći broj novih članica u okviru postojećih ili budućih ugovora o pristupanju. Među predloženim izmjenama nalaze se i promjene u načinu donošenja odluka sa ciljem postepenije integracije zemalja kandidata, kao i uvođenje zaštitnih mehanizama u slučaju neispunjavanja preuzetih obaveza tokom pristupnih pregovora.
Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen izjavila je da je proširenje EU geopolitički imperativ. Naglasila je nužnost jačanja Unije kako bi bila otpornija i djelotvornija, te pozvala na spremnost EU da prihvati zemlje koje ostvaruju napredak u reformama.
Glasanje kvalifikovanom većinom i mehanizmi zaštite
Komisija predlaže da se u proširenoj EU koristi glasanje kvalifikovanom većinom za otvaranje pregovaračkih faza i druge međukorake u pristupnim pregovorima. Takođe, zagovara se prelazak sa jednoglasnog odlučivanja na glasanje kvalifikovanom većinom u određenim oblastima kao što su sankcije i energetska politika.
U slučaju ozbiljnog nazadovanja u vrijednostima i obavezama, budući ugovori o pristupanju trebalo bi da sadrže jače zaštitne mjere, uključujući mogućnost smanjenja finansiranja ili ograničenja prava glasa novih članica.
Postepena integracija i dijalozi
Predloženo je i omogućavanje ranijeg uključivanja zemalja kandidata u pojedine EU politike ukoliko ispune potrebne uslove, naročito u oblastima energetike, transporta, digitalnog sektora i odbrane. Takođe, počeće godišnji dijalozi o napretku sa zemljama u postupku proširenja.
Komesarka za proširenje Marta Kos istakla je da postoje izazovi poput vladavine prava i principa lojalne saradnje, te da se zato uvode jači mehanizmi sprečavanja nazadovanja reformske dinamike.
Indikativne mape puta za zemlje kandidate
Kao dio Paketa za proširenje u 2026. godini, Evropska komisija je najavila indikativne mape puta za Crnu Goru, Albaniju, Moldaviju i Ukrajinu, pod uslovom da ove države nastave uzlazni put u reformskoj agendi.
Izvor: Nezavisne.
