Manastir se nalazi na obroncima planine Majevice u blizini puta Bijeljina – Zvornik.
Hram je posvećen Presvetoj Trojici.
Sam nastanak manastira vezuje se za kralja Dragutina i pominje se kao njegova zadužbina. U Tronoškom i Pećkom ljetopisu manastir je zadužbina kralja Dragutina i njegovih sinova. Manastir Tavna se pominje kao takav u turskim popisima 1548-1586. godine. Tokom XVII vijeka imamo dva pomena manastira: prvi iz 1627. godine u jednom zapisu na rukopisnom Četverojevanđelju u Cetinjskom manastiru, a drugi iz 1629. godine u zapisu na jednom mineju. Nakon ova dva navođenja postoji pominjanje jezuite Rudolfa Bzenskog koji je bio vojni sveštenik u Zvorniku, a drugi pomen je kada se u Tavni potpisao budimski episkop Evtimije na jednoj knjizi.
Iz XVIII vijeka imamo, takođe, malo podataka. Prvi podatak je iz 1716-1718. godine od jednog austrijskog anonimnog izvještača, a drugi pomen je iz 1750. godine na jednoj rukopisnoj knjizi nekog sveštenika iz okoline Banjaluke.
U XIX vijeku imamo više pisanih pomena manastira, iz kojih se vidi njegov značaj u svakom pogledu za narod Zvorničko-tuzlanske eparhije. Na osnovu tih podataka može se vidjeti da je manastir pretrpio mnoga stradanja i razaranja. Između ostalog uništen je živopis i mnoge druge manastirske dragocjenosti. Nakon Prvog srpskog ustanka (1804) Turci su opustošili manastir. Do njegove značajnije obnove dolazi 1814. godine za vrijeme upravljanja manastirom igumana Jefte, ali blagostanje u manastiru nije dugo potrajalo, jer je već 1820. godine Osman-paša orobio manastir. Zbog veza sa ustanicima koji su podigli ustanak u Bosni i Hercegovini 1874. godine i pomoći ranjenicima, tokom 1875. godine Turci su zapalili manastir, igumana Aleksandra Simića osudili na tešku desetogodišnju robiju u Vidinu, a jeromonaha Joanikija i učitelja Petra Lazarevića na po tri godine zatvora u Tuzli. Nakon Bečkog kongresa (1879) i ulaska austrougarske vojske u Bosnu ova dvojica su bili pušteni na slobodu, a iguman Aleksandar biva oslobođen nakon ulaska Rusa u Vidin. Poslije oslobađanja sva trojica su došli u manastir i započeli obnovu i napornim radom uspjeli da završe glavne radove do Velike Gospojine 1879. godine. Ovim radovima izvršene su najveće izmjene na prvobitnom izgledu manastira. Poslije ove obnove za manastir nastaje relativno miran period, u kojem se naročita pažnja pridaje prosvjetno-duhovnom opismenjavanju i obrazovanju naroda. Tako su u manastir primana siročad na izdržavanje i školovanje, a mnogim seljacima su davane beskamatne pozajmice da bi otkupljivali svoja imanja od aga i begova.
Prvi svjetski rat na upravi manastira zatekao je Konstantina Jovičića koji je tokom povlačenja srpske vojske preminuo u Prizrenu 1915. godine. Manastirom umjesto pok. Konstantina upravlja arhimandrit Leonid Jergić. Njega nasljeđuje arhimandrit Lazar Marković, bivši prota brčanski. On je 1929. godine smjenjen zbog lošeg upravljanja manastirom. Za starješinu manastira došao je arhimandrit Danilo Bilbija iz Bosanskog Grahova, koji je svojim radom vrlo mnogo učinio za manastir i narod ovoga kraja. Izbijanjem Drugog svjetskog rata i raspadom Kraljevine Jugoslavije morao je pod pritiskom ustaša da izbjegne u Srbiju. Upokojio se u Banji Koviljači 24. decembra 1942. godine.
Ustaše su 1941. godine internirale i rastjerale bratstvo, a manastir opljačkale. Nijemci su 1943. godine zapalili konak. Tada su uništeni manastirska biblioteka i arhiva. Nakon rata na upravu manastirom dolazi arhimandrit Gavrilo Vukojev, ali u jednom ateističkom okruženju nije mu uspjelo da obnovi manastirski život. Tek kada su u manastir došle monahinje iz manastira Jovanja kod Čačka na čelu sa monahinjom Fevronijom (Božić) počela je izvjesna obnova manastira. Međutim, istorijska obnova manastira Tavne krenula je dolaskom 1954. godine igumanije Justine (Kerkezović) iz manastira Stjenika kod Čačka, koja je uspjela okupiti novo tavnjansko sestrinstvo većinom iz sjeveroistočnog dijela Bosne i Hercegovine.
Istorijsko djelo obnove manastira Tavne započeto igumanijom Justinom Kerkezović nastavile su njene nasljednice igumanije: Efimija (Krasavčić) i Nedelja (Nikolić), a uspješno nastavlja aktuelna igumanija Marta (Manojlović).
