BANJALUKA – U Republici Srpskoj je od početka januara do kraja oktobra ove godine odjavljeno 446 poslovnih subjekata, što je za 96 više nego u istom periodu prošle godine, kada je iz evidencije izbrisano 350 firmi, navodi se u zvaničnim podacima Agencije za posredničke, informatičke i finansijske usluge (APIF).
Istovremeno, u Srpskoj je za deset mjeseci ove godine osnovan 861 poslovni subjekt, što je tek neznatno više u odnosu na isti period 2025. godine, kada ih je registrovano 851.
Podaci pokazuju da je u Banjaluci tokom prvih deset mjeseci ove godine odjavljeno 138 firmi, dok ih je u istom periodu lani bilo 119. S druge strane, broj novoosnovanih poslovnih subjekata u najvećem gradu Srpske bilježi pad. Tako je od januara do kraja oktobra ove godine registrovano 387 novih firmi, dok ih je u istom periodu prošle godine bilo 418, saopšteno je iz APIF-a.
Ovi podaci pokazuju da je na nivou Republike Srpske broj odjavljenih poslovnih subjekata povećan, dok je broj novoosnovanih tek blago porastao. U Banjaluci je, međutim, zabilježen rast broja odjavljenih i pad broja novoosnovanih firmi.
Predrag Mlinarević, profesor na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu, ocjenjuje da podaci o broju ugašenih i novoosnovanih preduzeća u Republici Srpskoj ne ukazuju na trend koji bi upućivao na značajnije promjene u privrednoj strukturi.
On navodi da ovi brojevi upućuju na relativno prihvatljive oscilacije privrednog nataliteta, ali da bi za izvlačenje zaključaka bilo neophodno imati podatke o strukturi odjavljenih i novoosnovanih preduzeća, odnosno o djelatnostima kojima se bave i njihovoj veličini.
Mlinarević ističe da se bez podataka o prihodima i broju zaposlenih u ugašenim preduzećima ne može procijeniti koliko je njihovo zatvaranje uticalo na privredni rast i zaposlenost. Takođe, bez informacija o veličini novoosnovanih preduzeća nije moguće znati u kojoj mjeri će ona moći da nadoknade pad ekonomske aktivnosti i broj zaposlenih usljed gašenja postojećih kompanija.
Prema njegovim riječima, razlozi za gašenje preduzeća mogu biti različiti i zavise od djelatnosti kojom se bave. Kod izvozno orijentisanih firmi ključni razlozi mogu biti gubitak tržišta i pad tražnje, dok kod uslužnih preduzeća problem mogu predstavljati nelikvidnost i gubitak konkurentnosti. Na zatvaranje firmi dijelom utiče i nedostatak radne snage, naročito u izrazito radno-intenzivnim djelatnostima.
Za ozbiljniju procjenu kretanja u preduzetničkoj sferi, Mlinarević smatra da je neophodno analizirati strukturu i tehnološku intenzivnost preduzeća koja se gase, ali i onih koja se tek osnivaju.
