Politički dogovor o izmjenama Ustava Crne Gore, koji se priprema pod snažnim pritiskom evropskih struktura, otvorio je novu liniju podjela unutar parlamentarne većine, jer u paketu ustavnih promjena, prema saznanjima „Politike”, nema mjesta za ustavno pozicioniranje srpskog jezika.
Prema tim saznanjima, premijer Milojko Spajić, bivši predsjednik Crne Gore Milo Đukanović i predsjednik Skupštine Andrija Mandić postigli su politički dogovor o prvom koraku ka izmjenama najvišeg pravnog akta, ali bez pitanja srpskog jezika, iako je to jedno od ključnih identitetskih pitanja za srpski narod u Crnoj Gori.
Sagovornici „Politike” tvrde da je u ovom procesu presudnu ulogu imao ambasador Evropske unije u Crnoj Gori Johan Satler, koji je, kako navode, insistirao da se ustavne promjene svedu na paket neophodan za nastavak evropskih integracija, bez otvaranja pitanja srpskog jezika.
Podgoričke „Vijesti” objavile su da je, poslije sastanka vlasti i opozicije, iz Delegacije EU saopšteno da je riječ o „koraku ka jačanju političkog dijaloga i izgradnji međusobnog povjerenja” između parlamentarne većine i opozicije, posebno u kontekstu postizanja saglasnosti o ustavnim izmjenama i drugim odlukama za koje je potrebna kvalifikovana većina.
Iz Delegacije EU je navedeno da su se učesnici sastanka saglasili da iniciraju izmjene zakona iz oblasti unutrašnjih poslova i nacionalne bezbjednosti, kao i da parlament formira posebnu radnu grupu koja će pratiti primjenu zakona o unutrašnjim poslovima i Agenciji za nacionalnu bezbjednost.
U istom saopštenju navedeno je i da će biti intenzivirani napori za izbor dvoje sudija Ustavnog suda, kao i da će se nastaviti dijalog o izbornim reformama i imenovanjima koja zahtijevaju širu saglasnost u Skupštini Crne Gore.
Prema navodima „Vijesti”, glasanje o izmjenama Ustava neće biti održano u ponedjeljak, 6. jula, već se očekuje tokom sedmice. Izvori tog lista iz vlasti i opozicije različito su tumačili domet dogovora: jedni tvrde da je prihvaćen najveći dio opozicione platforme, dok drugi navode da nije ispunjeno „ni 40 odsto” zahtjeva.
Za izmjenu Ustava potrebna je podrška 54 poslanika, dok parlamentarna većina ima 47 glasova. To znači da bez dijela opozicije, prije svega Demokratske partije socijalista, ne može biti pokrenut proces ustavnih promjena.
Upravo ta činjenica, prema ocjeni sagovornika „Politike”, pokazuje da se iza formule evropskih integracija oblikuje novi politički aranžman u kojem su se na istoj strani našli Spajić, Đukanović i Mandić, dok se identitetski zahtjevi srpskog naroda ostavljaju po strani.
Jedina stranka koja, prema saznanjima „Politike”, neće glasati za ustavne izmjene ukoliko u njima ne bude srpskog jezika jeste Demokratska narodna partija Milana Kneževića.
Iz DNP-a su i ranije poručivali da izmjene Ustava ne mogu biti podržane ako se ignoriše činjenica da je srpski jezik jezik najvećeg broja građana Crne Gore. U toj stranci smatraju da bi usvajanje ustavnih promjena bez srpskog jezika predstavljalo nastavak politike identitetskog potiskivanja Srba, ovoga puta uz formalno pokriće evropske agende.
Iako se u javnosti ustavne promjene predstavljaju kao tehnički uslov za zatvaranje poglavlja 23 i nastavak evropskog puta Crne Gore, izostanak srpskog jezika iz tog procesa pokazuje da najosjetljivija identitetska pitanja ponovo ostaju van institucionalnog dogovora.
Na taj način, umjesto da ustavne izmjene budu prilika za ispravljanje dugogodišnje neravnoteže, one bi mogle da postanu još jedan politički dogovor postignut preko leđa srpskog naroda u Crnoj Gori.
