Incident u Doboju sa ratnom zastavom nekadašnje RBiH dobio je politički nastavak. Federalni ministar rada i socijalne politike Adnan Delić podnio je krivičnu prijavu protiv policijskih službenika MUP-a Republike Srpske, tražeći utvrđivanje njihove odgovornosti.
Međutim, u cijeloj priči gotovo da se više i ne postavlja pitanje – kako je incident uopšte počeo i šta je prethodilo reakciji policajca?
Prema navodima o događaju, policijska intervencija nije počela sama od sebe. Prethodilo joj je isticanje ratne zastave nekadašnje Republike Bosne i Hercegovine, verbalni sukob i, prema tvrdnjama druge strane, provokacije i uvrede upućene policijskom službeniku.
Tek nakon toga dolazi do intervencije i oduzimanja zastave.
Danas se, međutim, u dijelu javnosti prikazuju uglavnom posljednji trenuci događaja, dok se ono što je prethodilo policijskoj intervenciji gotovo potpuno zanemaruje.
Zašto se zanemaruje kontekst zastave sa ljiljanima?
Zastava sa ljiljanima bila je zastava Republike Bosne i Hercegovine tokom ratnog perioda, a 1998. godine zamijenjena je današnjom zastavom Bosne i Hercegovine.
Za veliki broj Srba ona zbog ratnog perioda ima potpuno drugačiju simboliku od one koju joj pripisuju oni koji je danas ističu.
Tokom rata u BiH počinjeni su teški zločini i nad srpskim civilima i vojnicima, zbog čega simboli povezani sa tim periodom kod dijela stanovništva Republike Srpske izazivaju izrazito negativne emocije.
Zato se mora postaviti legitimno pitanje: koja je svrha demonstrativnog isticanja upravo zastave iz ratnog perioda u sredini u kojoj se dobro zna kakve reakcije ona može izazvati?
Postoji današnja, međunarodno priznata zastava Bosne i Hercegovine. Njeno isticanje nije isto pitanje kao svjesno biranje simbola koji je snažno vezan za ratni period i oko kojeg već godinama postoje ozbiljne političke i društvene kontroverze.
Sama ta činjenica ne daje bilo kome pravo na nezakonito postupanje, ali je kontekst koji se ne može jednostavno izbrisati iz priče.
A šta je policajac trebalo da uradi?
Najlakše je danas iz kancelarije analizirati nekoliko sekundi snimka i policajca proglasiti nasilnikom.
Ali policijski službenik na ulici nema privilegiju da događaj posmatra naknadno.
On mora reagovati u trenutku kada procijeni da postoji mogućnost narušavanja javnog reda i mira, sukoba ili ugrožavanja bezbjednosti građana.
Ako je uz sve to bilo vrijeđanja policajca i odbijanja njegovih zakonitih naređenja, onda javnost ima pravo da zna i taj dio priče.
Uniforma nije dozvola policajcu da radi šta želi.
Ali uniforma isto tako nije poziv građanima da policajca vrijeđaju, ponižavaju, provociraju ili fizički ometaju u obavljanju službene radnje.
Od provokacije do uloge žrtve?
Posebno je problematično ako se pokaže da je incidentu prethodilo svjesno provociranje.
Ne može se događaj započeti postupcima za koje se zna da mogu izazvati reakciju, zatim nastaviti verbalnim sukobom sa policijom, a na kraju iz cijelog događaja izdvojiti samo reakciju policajca i predstaviti je kao početak priče.
Delić podnosi prijavu – ali ko govori o odgovornosti za podizanje tenzija?
Federalni ministar Adnan Delić sada je odlučio da krivično prijavi policijske službenike.
To je njegovo pravo, a nadležne institucije treba da ispitaju navode prijave.
Ali podnošenje prijave nije dokaz da je policajac počinio krivično djelo.
Jednako tako treba postaviti pitanje odgovornosti javnih funkcionera koji svojim izjavama mogu dodatno motivisati građane da slične situacije ponavljaju.
Političari bi trebalo da pozivaju na smirivanje tenzija, poštovanje policije i zakona, a ne da od svakog incidenta prave novi nacionalni sukob.
Jer šta će se dogoditi sljedeći put?
Hoće li neko namjerno ponoviti sličnu situaciju očekujući reakciju policije, snimiti samo njen završetak, a zatim policajca predstaviti kao nasilnika?
Takva praksa bila bi izuzetno opasna.
