Sjedinjene Američke Države moraju značajno modernizovati svoju flotu aviona za dopunjavanje gorivom u vazduhu kako bi zadržale sposobnost izvođenja velikih vojnih operacija u zapadnom Pacifiku i suprotstavljanja rastućoj vojnoj moći Kine, upozorava američki Institut Hadson.
U izvještaju „Otporan domet: Redizajniranje dopunjavanja gorivom u vazduhu za operacije u osporavanom prostoru“, autori Timoti Volton i Šejn Denin predlažu nabavku 250 naprednih aviona-tankera sa integrisanim trupom i krilima, poznatih kao BWB (Blended Wing Body). Ove letjelice omogućavaju efikasnije korišćenje goriva, veći operativni domet i prenos znatno većih količina goriva borbenim avionima.
Autori upozoravaju da bi kineske oružane snage do 2035. godine mogle steći sposobnost da raketnim udarima onemoguće kontinuirane operacije američkih aviona-tankera sa većeg broja aerodroma u zapadnom Pacifiku. To bi primoralo američku avijaciju da djeluje iz udaljenijih baza, što bi povećalo potrošnju goriva, smanjilo vrijeme koje borbeni avioni mogu provesti iznad područja operacija i ograničilo broj borbenih zadataka.
Institut Hadson procjenjuje da bi gubitak efikasnog dopunjavanja gorivom u vazduhu mogao ozbiljno oslabiti američke vazdušne snage i presudno uticati na ishod eventualnog rata sa Kinom.
Trenutno američko ratno vazduhoplovstvo koristi avione KC-135 „stratotanker“ iz 1957. godine i novije KC-46A „pegazus“ kompanije Boing. Iako KC-46A postepeno zamjenjuje starije letjelice, njegove karakteristike nisu dovoljne za ratovanje na velikim prostranstvima Tihog okeana. KC-46A može ponijeti oko 96 tona goriva, dok bi novi avioni-tankeri imali kapacitet od oko 136 tona i mogli isporučiti više goriva na većim udaljenostima zahvaljujući efikasnijoj aerodinamičkoj konstrukciji.
Analiza pokazuje da bi flota od 250 aviona BWB mogla snabdijevati gorivom više nego dvostruko veći broj borbenih formacija u poređenju sa istim brojem KC-46A, ili obezbijediti dopunjavanje na više nego dvostruko većoj udaljenosti.
Procjenjuje se da bi nabavka i eksploatacija 250 novih letjelica tokom 30 godina mogla koštati 15,5 milijardi dolara manje nego flota KC-46A.
Kineski raketni sistemi velikog dometa predstavljaju poseban problem jer mogu ugroziti vojne aerodrome, logističke centre i vazduhoplovnu infrastrukturu u zapadnom Pacifiku. Tradicionalna američka strategija zavisi od mreže isturenih baza i aviona-tankera, ali u sukobu sa Kinom taj sistem bi bio izložen raketnim napadima, dok bi tankeri morali ostati na bezbjednoj udaljenosti od kineskih lovaca i protivvazduhoplovnih sistema.
Zbog toga se razmatra razvoj letjelica sa smanjenom radarskom uočljivošću i naprednim sistemima samoodbrane, koje bi mogle prići bliže borbenim područjima. Kompanije poput Lokid Martin već su predstavile koncepte takvih aviona-tankera, ali visoki troškovi razvoja i proizvodnje predstavljaju prepreku.
Razvoj kineskih borbenih aviona, uključujući avion pete generacije J-20, omogućava djelovanje na velikim udaljenostima, što dodatno otežava američkim lovcima koji zavise od podrške aviona-tankera. Svaki gubitak te podrške smanjuje njihovu borbenu efikasnost.
Osim kineskih prijetnji, američko ratno vazduhoplovstvo se suočava i sa problemima u održavanju flote aviona-tankera. Izvještaj američke Kancelarije za odgovornost vlade (GAO) od 10. juna 2026. pokazuje da od 2019. do 2025. godine nisu ispunjavani standardi raspoloživosti i operativne sposobnosti aviona KC-135 i KC-46A, sa značajnim smanjenjem udjela aviona sposobnih za sve zadatke.
Probleme otežava sporo uvođenje novih KC-46A, praćeno tehničkim nedostacima, uključujući sisteme za dopunjavanje gorivom i nadzor. U martu 2026. godine, američko ratno vazduhoplovstvo imalo je 373 aviona KC-135 i 103 KC-46A. Najstariji KC-135 koristi se gotovo sedam decenija, uz produženje operativnog vijeka modernizacijom.
Institut Hadson predlaže ne samo nabavku novih letjelica, već i dodatnu zaštitu postojećih baza i modernizaciju sistema za dopunjavanje gorivom.
Trenutno je predlog o nabavci 250 aviona BWB preporuka nezavisnog instituta, a ne usvojeni program američkog ratnog vazduhoplovstva. Autori smatraju da SAD, uprkos tehnološkoj nadmoći, ne mogu održavati velike borbene operacije protiv Kine bez pouzdanog sistema snabdijevanja gorivom na velikim udaljenostima.
