Banjaluka je dobila novu prepoznatljivu gradsku tačku – spomenik knezu Lazaru, monumentalno djelo akademskog vajara Bojana Mikulića, koji je nedavno svečano otkriven na sjevernom ulazu u grad.
Iz Grada Banjaluka saopšteno je da je ovim zahvatom čitav prostor oblikovan kao nova, reprezentativna „Gradska kapija“.
Gradski arhitekta Valentina Savić-Mandić istakla je da nije riječ samo o postavljanju spomenika na postojeće kružno ostrvo, već o urbanističkom osmišljavanju cijelog prostora kako bi dobio novu vrijednost.
Prethodno je ta lokacija bila frekventna saobraćajna tačka bez jasno definisanog vizuelnog i prostornog identiteta. Nova vizija je da prostor postane prepoznatljiva kapija grada, sa vertikalom, parternim uređenjem i detaljima koji govore o Banjaluci i njenom odnosu prema istoriji i nasljeđu.
Skulptura kneza Lazara visoka je oko 11 metara sa postamentom i predstavlja snažnu vertikalu vidljivu iz svih pravaca. Prostor kružnog toka od oko 860 kvadratnih metara uređen je kao jedinstvena prostorna kompozicija koja povezuje Bulevar srpske vojske, Ulicu Knjaza Miloša i naselje Lazarevo. Arhitektonski koncept potpisuje arhitekta Marko Bilbija.
Posebna vrijednost ovog rješenja je integralni pristup prostoru – skulptura nije izolovani element, već centar kompozicije koja se logično čita iz svih smjerova. Iz daljine dominira vitka silueta i vertikala, dok se približavanjem otkrivaju istorijski, tekstualni i dekorativni motivi.
Na parternim zidovima uklesani su fragmenti „Pohvale knezu Lazaru“ monahinje Jefimije, motivi rozeta sa crkve Lazarice i heraldički elementi sa Lazarevog grba. Lik kneza Lazara i njegova odora oblikovani su uz konsultacije sa stručnjacima iz oblasti istorije i heraldike, sa posvećenošću autentičnosti detalja.
Simbolika spomenika izražena je kroz dva motiva – svitak i mač. Svitak u ruci simbolizuje zakon, red i rješavanje državnih pitanja kroz institucije i pravo, dok mač izvučen iz korica i zaboden u zemlju šalje poruku mira i svijesti o pravu na samoodbranu.
Valentina Savić-Mandić naglasila je da je cilj da lokacija ne bude samo vizuelno upečatljiva, već da nosi dubok sadržaj i značenje, predstavljajući spoj savremenog urbanizma, arhitekture, vajarstva i istorijskog pamćenja.
